Duizend bommen en granaten

Exacte afstand: 31 km

Duizend bommen en granaten

 

Ede heeft een bijzondere militaire geschiedenis. Operatie Market Garden en de periode van de Duitse bezetting zijn het meest bekend. Maar Ede heeft ook een rol gespeeld in de handhaving van veiligheid en vrede in Nederland. Onder meer door de huisvesting van vele militairen op de kazerneterreinen. Deze fietsroute voert langs locaties uit het militaire verleden van Ede. 

 

Verre geschiedenis

Als je ver terug gaat in de tijd zou je kunnen zeggen dat de Edese militaire geschiedenis begint in de eerste eeuwen na Christus. In Ede leefden toen Germanen, die zo nu en dan de Romeinse overheersers aan de andere kant van de Rijn belaagden. In de middeleeuwen lag het grondgebied van Ede precies op de grens van het Gelderse Hof. Hier moest het land van de hertog van Gelre verdedigd worden tegen de soldaten van de Utrechtse bisschop. 

 

Garnizoenstad

Ede wordt een echt militaire stad als in 1901 de algemene dienstplicht wordt ingevoerd. Het toen nog kleine dorp Ede werd als garnizoensplaats uitgekozen omdat het goed bereikbaar was en omdat het uitgestrekte oefengebieden op de heide bezat. Uiteindelijk werden maar liefst zeven kazernes gebouwd, verspreid over drie terreinen. De architectuur van de complexen is enorm divers. In die tijd veranderden de ideeën over de organisatie van het leger dan ook voortdurend. Het scala aan gebouwen is zo indrukwekkend dat een groot aantal beschermd is als rijksmonument. 

 

Tweede Wereldoorlog

In de Tweede Wereldoorlog waren de kazernes in handen van de bezetter. Daarom deden de geallieerden tijdens de operatie Market Garden in september 1944 een poging om ze te bombarderen. Vanwege het slechte weer werden echter vooral het centrum van Ede en Ede Zuid geraakt. 69 Edenaren kwamen daarbij om het leven. Een ander onderdeel van operatie Market Garden waren de Airborne luchtlandingen op de Ginkelse Heide. Deze worden jaarlijks in september herdacht met droppings van parachutisten. Op 4 mei gaat vooral de aandacht uit naar gesneuvelde verzetstrijders. Daarvan is een deel bijgezet in het Mausoleum op de Paasberg. Deze unieke gemeenschappelijke rustplaats werd gebouwd met hulp van de Edese bevolking en Canadese soldaten. 

 

Einde van een tijdperk

In 2011 heeft het leger de kazerneterreinen overgedragen aan de gemeente Ede. De terreinen worden op dit moment opnieuw ingericht tot een bijzonder woongebied, als onderdeel van project Veluwse Poort. Daarmee is een einde gekomen aan de relatie tussen Ede en de militairen. Al zullen de monumenten altijd blijven herinneren aan het garnizoensverleden. 

 

Deze fietstocht voert vooral langs plekken die herinneren aan de militaire geschiedenis van Ede. Onderweg passeert u drie luisterkeien. Zij zijn onderdeel van de Liberation Route door Gelderland. Bij iedere luisterkei is een indringend hoorspel te beluisteren over de indrukwekkende belevenissen van een of meerdere personen in de jaren 1944 -1945. 

Verder leidt de route langs de Edese kazerneterreinen. Dit gebied is bij het ter perse gaan van dit fietsboekje opengesteld voor bezoekers. U kunt nu dus met de fiets de jarenlang afgesloten terreinen gaan ontdekken. Overigens worden de kazernegebouwen tijdelijk verhuurd aan verschillende bedrijven, in afwachting van de ontwikkeling van een nieuwe stadsdeel op deze plek. 

Tenslotte voert de route over de heide waar Operatie Market Garden zich heeft afgespeeld en het Airborne monument zich bevindt. Dichtbij het fietsknooppunt op de Paasberg staat een mausoleum waarin gevallen verzetstrijders zijn bijgezet… een uniek gedenkteken, zeker voor Nederlandse begrippen!

 

Onderweg kunt u even rusten, eten en drinken bij de Panoramahoeve in Bennekom. Dit ligt pal langs de route, in het bos aan de oostzijde van Bennekom. Aan de andere kant van het dorp, maar ook langs de route ligt Het Binnenland (180 meter na knooppunt 91), een camping met een tuinterras dat een uitstekend start-, eind- of rustpunt vormt voor een fietsroute door dit buitengebied. 

 

 

Regio: - gemeente kaart