Ontdek het mooie buitengebied van Lunteren. Wandelen door het agrarisch gebied, over landgoederen, langs boerenerven en beken. Rust, kleinschaligheid en de combinatie van cultuur en natuur bepalen hier de sfeer.
Startpunt
Camping De Nieuwe Beek, Ubbeschoterweg 12, Renswoude. Er is een parkeerplaats bij de camping. Bij het startpunt kunt u in de zomermaanden koffie en thee en frisdrank verkrijgen.
Openbaar Vervoer
Er is helaas geen bushalte nabij het startpunt. Dichtstbijzijnde halte is “Barneveldsestraat” in Renswoude (20 minuten lopen volgens de OV-reisplanner), buslijn 80 (Wageningen-Amersfoort) dichtstbijzijnde NS-station: Veenendaal De Klomp.
1 Fort Daatselaar en de Slaperdijk
Ford Daatselaar is een prachtig aarden verdedigingswerk met een gesloten ringwal dat deel uitmaakt van de Grebbelinie. Deze verdedigingslinie is omstreeks 1744 aangelegd om de vijand uit het oosten tegen te houden door het terrein onder water te laten lopen. Bij Fort Daatselaar komt de Groeperkade samen met de Slaperdijk. In het sluisje bij het brugje zitten links en rechts sluitstenen, waarin gebeiteld is “I-D-:PUL- G(e)L(egd) D(e) E(eerste) STEEN 1766”. Fort Daatselaar diende om het sluisje te verdedigen. Duidelijk zijn de schietgaten in de aarden wal (A) en de opritten (B) naar de opstelplaatsen voor het geschut (C) nog te herkennen. Aan het begin van de Slaperdijk ligt aan de rechterkant een aarden heuvel waarin het ondergrondse kruitmagazijn was gegegen.
U vervolgt de Slaperdijk totdat u deze linksaf verlaat om over het nieuwe landgoed Roodselaar te lopen. U komt uit op de Fliertseweg.
2 Fliertseweg
Het woord Fliert komt van vlier, vleer of vledder dat “moeras- of broekgrond” betekent. In de omgeving van de Fliertseweg was de grond namelijk nogal drassig, vanwege de Fliertse-, Veender- en Luntersebeek die nogal eens overstroomden.
3 Groot Zwetselaar
Voorheen liep de weg over het erf van boerderij Groot Zwetselaar tussen de schuren door. Groot Zwetselaar is een van de oudste boerderijen van Lunteren. Al in 1369 worden de bewoners genoemd in tiendlijsten (belasting). Destijds heette de boerderij Zweesel, wat duidt op een zeer oud goed. De uitgang -sel, -sele of -saal betekent huis, woning. Het vermoeden bestaat dat Zwee staat voor “twee” en dat Zweesel dus uit twee huizen bestond. Rond 1650 is de naam veranderd in Swetselaar, wat weer een heel andere betekenis heeft: een ‘Swetse’ is een grens(sloot) en ‘laar’ is open plek in het bos. Het gehele Zwetselaarseveld behoorde vroeger bij deze boerderij. De lindebomen langs het Zwetselaarsepad zijn zo’n 100 jaar geleden geplant door de eigenaar van Klein Zwetselaar, die bijen hield en lindehoning verkocht.
Vanaf het Zwetselaarsepad gaat u linksaf de Klomperweg op om na ca 400 meter linksaf te slaan, de Drieënhuizerweg op.
4 Lunterse Beek
Op de Drieënhuizerweg kruist u de Lunterse Beek. De Lunterse Beek is een belangrijke ecologische verbindingszone tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. Dit betekent dat flora en fauna zich langs en in de beek moet kunnen ontwikkelen en verplaatsen. Waterschap Vallei & Eem is verantwoordelijk voor het ‘natte’ gedeelte van deze verbindingszone. In 2002 zijn bij een zestal stuwen vispassages aangelegd, zodat vissen die stroomopwaarts trekken de stuw kunnen passeren om op zoek te gaan naar geschikte paaiplaatsen. Tevens zijn langs de Lunterse Beek en haar zijtakken poelen en beekjes aangelegd. Voornamelijk de marterachtigen (das, wezel, hermelijn), de kamsalamander, de ringslang en de snoek hebben baat bij een ecologische verbindingszone.
Bij de kruising Drieënhuizerweg-Postweg, gaat u linksaf en na circa 100 meter gaat u rechtsaf de Loenhorsterweg in. Op de Postweg oppasen voor het drukke verkeer.
5 Plasse Percelen
U loopt langs de “Plasse Percelen” en het Plassebosje (ten oosten van het kruispunt Loenhorsterweg en Hazendonkseweg). Deze percelen en het bosje zijn vernoemd naar de kluizenaar Aart Plas, de voormalige eigenaar van deze gronden. Het is een oud en uniek stukje Lunterse landbouwgrond: omdat Aart Plas de moderne landbouwmechanisatie aan zich voorbij heeft laten gaan, zijn de oude eiken, glooiende dekzandruggetjes en lange houtwallen nog in volle glorie aanwezig.
6 Groot Hanzendonk
De Hazendonkseweg is vernoemd naar boerderij “Groot Hanzendonk”. Een ‘donck’ is een verhoging en heeft dezelfde betekenis als ‘horst’. De oorspronkelijk naam van dit gebied is Haseldunc of Haselendunk, wat duidt op een verhoging waarop hazelaars groeiden.
7 Nederwoud
U wandelt vervolgens door Nederwoud, het buurtschap waaraan deze route haar naam heeft te danken. Nederwoud maakte deel uit van “Het Woud”, dat in de vroege middeleeuwen een uitgestrekt bosgebied was tussen Woudenberg, Leusden en Lunteren. Een ander deel van Het Woud ligt een paar kilometer naar het oosten en heeft de naam Overwoud. Het landschap in de omgeving van Nederwoud is kleinschalig met vele houtwallen. Deze houtwallen hebben een belangrijke ecologische waarde, omdat zich allerlei kleine dieren en vogels in de houtwallen schuil kunnen houden. Als u goed oplet kunt u bijvoorbeeld de hazelworm zien. De hazelworm is pootloze hagedis die vaak ten onrechte voor een slang wordt aangezien.
U volgt de Postweg en steekt na ca. 100 meter over (pas op bij het oversteken) naar de Nieuwenhuizerweg.
8 Postweg
De Postweg heeft haar naam te danken aan de postkoetsen die dagelijks over deze weg van Amersfoort naar Arnhem reden. In de nabijheid van de weg zijn de eerste boerderijen gebouwd, vervolgens zijn de achterliggende gronden ontgonnen. De oudste boerderijen in het gebied liggen daarom in de nabijheid van de Postweg: Sprakelaar, Zwetselaar, Wispelaar (nu Mispel), Batelaar, Butselaar, Spurdinclare, Twillaar, Zeggelaar en Rulaar. U kunt aan de naam van de boerderij afleiden in welke periode deze gebouwd is: boerderijen met een naam eindigen op “laar” komen voort uit ontginningen vanaf 850 tot ca 1050, daarna vindt men ontginningen eindigend op “horst” (periode van 1050 tot ca 1300).
Ook op de Nieuwenhuizerweg oppassen voor het drukke verkeer. Na ca 2 km bent u weer bij het beginpunt, de camping De Nieuwe Beek.
Eigenaar route
Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG)
Regio: West Ede gemeente kaart
