Schaapjes op het droge

Exacte afstand: 36 km

Schaapjes op het droge

 

Het verhaal van het hoge en droge gebied dat de Veluwe heet, begint in de voorlaatste ijstijd. Enorme pakketten ijs bedekten Noord-Europa. Als een soort gletsjers stuwden ijstongen vanuit het noorden zand, grind en klei voor zich uit naar dit gebied. Zo vormden zich de stuwwallen van Lunteren naar Wageningen en van Lunteren via Oud-Reemst naar Deelen. 

 

Jagers, verzamelaars en boeren

Vele duizenden jaren zwierven jagers en verzamelaars hier rond, op zoek naar voedsel. Ongeveer 5000 voor Christus vestigden landbouwers zich voor het eerst permanent op de flanken van de stuwwallen. De rest van het land was te nat, te droog of te onvruchtbaar. In de omgeving van de Wijde Veldweg zijn de afgelopen jaren talloze archeologische resten uit de steentijd ontdekt. Hiervan zijn de  grafheuvels vandaag de dag nog zichtbaar. 

Met de groei van de bevolking groeide ook de behoefte aan voedsel. Mest en plaggen werden steeds belangrijker om de vruchtbaarheid van de akkers te vergroten. De plaggen werden gestoken op de ‘woeste gronden’ op de stuwwallen, de mest kwam van de schapen die er graasden. 

 

Stuifzanden

Door de schapen en het plaggensteken raakten de woeste gronden steeds kaler. Bos werd heide en heide werd kale grond. Op veel plekken kwam het dekzand uit de ijstijd bloot te liggen. Als de wind er vervolgens vat op kreeg, begon het zand te stuiven. Boeren creëerden zo in de loop der eeuwen hun eigen stuifzandgebieden. Otterlo veroorzaakte het Otterlose zand, Harskamp het Harskampse zand, Reemst het Reemsterzand en Wekerom het Wekeromse Zand. Deze stuifzanden waren een grote bedreiging voor de bevolking omdat hun akkers onder stoven en wegen onbegaanbaar werden. 

 

Schaapskudden 

De meeste stuifzanden werden in de loop van de twintigste eeuw bebost en ook veel heidevelden groeiden dicht met bomen en grassen. Het aantal schapen verminderde drastisch door het gebruik van kunstmest en de dalende wolprijzen. 

Tegenwoordig doen landschapsbeheerders veel moeite om het nog aanwezige heidelandschap in stand te houden. In Ede zijn twee schaapskudden (ca. 450 schapen in totaal) met herders daar verantwoordelijk voor. Hun aanwezigheid is niet alleen goed voor de heide, maar levert ook nog prachtige plaatjes op. Dus zoek ze op! 

 

Deze route voert door natuurgebied Planken Wambuis waar heide, bos, stuifzand en voormalige landbouwenclaves elkaar afwisselen. Het gebied kent een enorme biodiversiteit. Er leven onder meer edelherten, runderen, zwijnen, dassen en slangen. Zij houden de vlaktes open en verschralen de rijkere gronden, waardoor bijzondere soorten een kans krijgen. Misschien ontmoet u ze wel, of één van de herders met schaapskudde op de Eder of Ginkelse Heide. 

 

De meeste mensen ervaren in dit gebied vooral de rust en openheid van het uigestrekte landschap. De openheid is te beleven op de verschillende uitzichtpunten. Een bijzondere is bij Carnegie Cottage in Otterlo (bij knooppunt 86), waar u ook terecht kunt voor een drankje of een lunch. Ook om andere redenen is een tussenstop in Otterlo leuk. Zo kunt u als het weer het toelaat in natuurwater gaan zwemmen bij de Zanding. Zeker leuk voor kinderen. Aan de Onderlangs is Otterlose honing te krijgen. In het centrum bevindt zich een luisterkei waar het verhaal van de zware gevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog te volgen is. Een groot deel van het dorp raakte hierdoor verwoest.

 

Een andere aanrader voor een pauze is bij knooppunt 63: de oude landbouwenclave Mossel. Deze landbouwenclave is karakteristiek voor de Veluwe, aangezien de boerenbedrijven hier altijd eilandjes in het relatief onvruchtbare landschap zijn gebleven. De boerderij is dan ook enkel per zandweg te bereiken en niet toegankelijk voor gemotoriseerd verkeer. Bij de Mossel bevindt zich een theetuin en kunt u terecht voor een stevige lunch.

 

Tijdens de fietstocht passeert u stenen kunstwerken aan van kunstenaar Adri Verhoeven (1952). 

 

 

 

Regio: - gemeente kaart