Het gebied was vroeger rijkelijk bedeeld met beken en watermolens. Waterkracht was economische kracht. Daarnaast zorgden de beken voor de afvoering van het overtollige water.
Route-informatie
De beken in dit gebied zullen een ecologische verbindingszone gaan vormen tussen het Valleikanaal en het Centraal Veluws Natuurgebied. Het Waterschap Vallei & Eem heeft enkele stukken reeds ingericht, onder meer door beken terug te brengen in de oorspronkelijke, meanderende staat. Behalve van beken kunt u ook van een afwisselend landschap genieten. Bij Lunteren komt u bijvoorbeeld langs de golvende randen van de oeroude Veluwse stuwwal, u fietst langs historische Hessenwegen en u kunt een kaas- en zuivelmakerij en een biologische boerderij bezoeken.
1 Barneveld was al in de late Middeleeuwen een echt streekcentrum. Van de toenmalige bebouwing is niet zo heel veel meer over. Fraai is nog wel de oude brouwerij in de Langstraat, waar nu Museum Nairac is gevestigd en de kerktoren daar tegenover, waar de Kabeljauwse bendeleider Jan van Schaffelaar in 1482 vanaf sprong om zijn ruitertroep een vrije aftocht te bezorgen. Het kasteel aan de overkant van het spoor is naar hem vernoemd. Het oorspronkelijke bouwwerk is helaas verdwenen. Nu staat er een mooi kasteel uit 1854.
2 Op de historische Hessenweg in Meulunteren pauzeerden bij ‘seecker heck omtrent de Lindeboom’ sinds de 17e eeuw Duitse kooplieden, voordat ze de zware klim tegen de Lunterse Berg begonnen. Hier is nu een restaurant met de naam ’t Hek.
3 Lunteren betekent ’slingerende-beek-bij-begroeide-heuvel’. Helaas zijn de oude beekjes recht getrokken of onder de grond gestopt.
4 Fort Daatselaar (1786) is een schans in de Grebbelinie uit 1786 die een damsluis moest bewaken.
5 Renswoude is een stukje Utrecht dat als het ware de provincie Gelderland insteekt. Het hoorde in de Middeleeuwen als ‘woud’ (moerasbos) bij Rhenen. Als u even linksaf fietst komt u bij het fraaie kasteel. De Koepelkerk uit 1641 hoorde ooit bij dit kasteel, net als de ‘dienstmannenhuisjes’ rechts in de Dorpsstraat.
6 Huize Scherpenzeel, een wit landhuis, gesitueerd in het park van het gelijknamige dorp is eigenlijk een verbouwd kasteeltje uit omstreeks 1330.
7 Langs de Voskuiler- en Kolfschoterdijk komen restanten van het oude kampenlandschap, met houtwallen en moerassige broekbosjes in zicht. Vroerger werd hier veel tabak verbouwd.
8 De Moorsterbeek was vroeger eigenlijk een zijbeek van de Modderbeek. In de jaren ’60 is de beek rechtgetrokken om het veengebied ten zuiden van Barneveld te ontwateren. In 1993 is echter juist de kronkelige loop weer hersteld.
9 Asschatter stuw en kade. De liniewal aan de overkant vaa het Valleikanaal was vroeger een belangrijk onderdeel van de Grebbelinnie. Met de stuw regelt tegenwoordig Waterschap Vallei & Eem de waterstand. De stuw is voorzien van een vispassage, zodat vissen ook stroomopwaarts kunnen zwemmen.
10 Het Valleikanaal (1933-1948) is de hoofdafwatering van het Waterschap Vallei & Eem en vormt een ecologische verbindingszone van de Nederrijn tot de Randmeren. Via deze stroken natuur kunnen planten en dieren zich verplaatsen van het ene natuurgebied naar het andere.
11 Vanelly is een kaas- en zuivelboerderij, waar ambachtelijk bereide producten verkocht worden.
12 De Barneveldse beek is een brede zijbeek van de rivier de Eem. Een stuw houdt het waterpeil hoog om verdroging tegen te gaan.
Eigenaar route
deVeluwe.nl