Van oude akkers, de dingen die voorbijgaan

Exacte afstand: 35 km

Van oude akkers, de dingen die voorbijgaan 

 

Wie goed wil boeren, moet de juiste plek vinden. Die is voor een goede oogst het allerbelangrijkst. Niet te droog en niet te nat. En dus precies op de overgang: op de flanken van de stuwwallen van de Veluwe. Dat is dan ook de plek waar in deze regio de eerste boeren zich vestigden. Deze route geeft een beeld van de geschiedenis van de Edese landbouw. 

 

IJzertijd

In de ijzertijd (800 -12 v. Christus) zochten boeren voor het eerst in de geschiedenis een vaste plek om te wonen. Ze maakten nederzettingen die bestonden uit boerderijen van hout, leem en twijgen. Daaromheen legden ze akkers aan, zogenaamde Celtic fields. Ze worden ook wel raatakkers genoemd en zijn vierkante velden met lage walletjes er tussen. Bij de Vijfsprong in Lunteren zijn ze gereconstrueerd. In 2011 heeft Geldersch Landschap hier bovendien een ijzertijdboerderij gebouwd. Zo ontstaat een goede indruk van een agrarisch erf uit de ijzertijd. 

 

Middeleeuwen

Ook in de middeleeuwen ontstonden op de overgang van droog naar nat grote akkercomplexen. Deze worden in deze regio ook wel 'engen' genoemd. Door jarenlang met regelmaat het mengsel van mest en plaggen op de akkers uit te spreiden, zijn deze hoger komen te liggen dan het land eromheen. Tegenwoordig zijn ze vaak nog te herkennen aan de glooiing. In de loop van de tijd is, naarmate de bevolking groeide, een groot aantal engen bebouwd geraakt. Die bebouwing groeide op den duur uit tot dorpskernen. Dat verklaart waarom het huidige Bennekom, Ede, Lunteren, Wekerom, Otterlo en Harskamp in een mooie lijn de flanken van de stuwwallen volgen: een erfenis van de boeren uit de ijzertijd en middeleeuwen. 

 

Harskamp

De zoektocht naar goede landbouwgrond en de juiste landbouwmethoden kregen in Harskamp een bijzondere wending. Daar kocht het echtpaar Kröller- Müller in 1909 het verwaarloosde landgoed ‘De Harscamp’. Het landgoed was voor hen een uitvalsbasis voor de verkenningen die zij deden op de Veluwe voorafgaand aan de stichting van park De Hoge Veluwe. Het centrale punt van het landgoed was een modelboerderij. Die was in hun opdracht ontworpen door Henry van de Velde, later architect van het Kröller-Müller museum. Welgestelde grondbezitters lieten wel vaker modelboerderijen bouwen als voorbeeld voor plaatselijke boeren. Ze lieten er de nieuwste en beste agrarische technieken en technologieën gebruiken, met als doel de plaatselijke landbouwers op een hoger niveau te laten produceren. 

 

Ook vandaag de dag wordt in de gemeente Ede nog volop geboerd. De boeren van nu zetten op hun eigen, innovatieve manier de eeuwenoude traditie voort. En zelfs op de oudste akkers zou het zomaar kunnen dat u een boer aantreft.

 

Deze route voert langs de rand van de Veluwe en door de Gelderse Vallei. Langs de route liggen verschillende historische akkercomplexen, waaronder de Celtic fields bij de Vijfsprong in Lunteren. Daar staat ook de ijzertijdboerderij met spieker. Niet ver daarvan bevindt zich een germaanse put. De route passeert verschillen engen, zoals die van Lunteren en Meulunteren, de Wekeromsche eng, de Roekelsche eng, de Eschoter eng bij Otterlo en de Westeneng bij Harskamp. 

Onderweg zijn oude boerderijen te vinden, maar ook moderne agrarische bedrijven die inspelen op de nieuwe ontwikkelingen. Zoals bij de biologische kalverboerderij Eco Fields (tussen knooppunt 76 en 82) en bij wijnhoeve De Veluwe (tussen knooppunt 72 en 84). Hier zijn lokale en biologische producten te loop. De Passiflora Hoeve bij Harskamp (400 meter vanaf de route, in de omgeving van knooppunt 73) is ook zeer interessant. Wat deze hoeve uniek maakt, is haar grote collectie Passiflora's en Aristolochia's en haar tropische en Europese vlindertuinen met eigen vlinderkwekerij. Daarnaast is het een zorgboerderij voor mensen met en zonder beperking én een rustpunt met theeschenkerij. 

In Lunteren, Harskamp, Otterlo en Kootwijkerbroek zijn verschillende gelegenheden om te rusten en een hapje te eten. 

 

 

Regio: - gemeente kaart